D, t of dt? Zo maak je nooit meer fouten

D, t of dt? Het is een van de bekendste struikelblokken van de Nederlandse spelling. Toch is de regel eenvoudig te onthouden als je drie stappen volgt.

Stap 1: bepaal de stam

De stam van een werkwoord vind je door de uitgang -en van de infinitief weg te halen:

werken → stam: werk
lopen → stam: loop
antwoorden → stam: antwoord
worden → stam: word

Stap 2: tegenwoordige tijd

In de tegenwoordige tijd gelden deze regels:

Ik + stam (geen uitgang): ik werk, ik loop, ik antwoord, ik word
Jij / hij / zij / het + stam + t: hij werkt, hij loopt, hij antwoordt, hij wordt

De combinatie -dt ontstaat alleen wanneer de stam al eindigt op een d. De d hoort bij de stam; de t is de gewone persoonsvorm-uitgang:

antwoorden → stam antwoord + t = antwoordt
worden → stam word + t = wordt

Uitzondering: inversie met "jij"
Staat jij direct ná het werkwoord, dan vervalt de -t:

Werk jij vandaag? (niet: werkt jij)
Word jij ook uitgenodigd? (niet: wordt jij)

Stap 3: verleden tijd — de 't-kofschip-truc

Voor de verleden tijd kijk je naar de laatste letter van de stam. Staat die letter in het woord 't kofschip? Dan gebruik je -te / -ten. Staat de letter er niet in? Dan gebruik je -de / -den.

De letters van 't kofschip zijn: t, k, f, s, ch, p

werken → stam werk → k zit in kofschip → werkte
fietsen → stam fiets → s zit in kofschip → fietste
leven → stam leef → de onderliggende klank is v (niet in kofschip) → leefde
reizen → stam reis → de onderliggende klank is z (niet in kofschip) → reisde